Đột phá công nghệ và nhân lực để tăng tốc bứt phá

Năm 2025 khép lại với sự chuyển mình mạnh mẽ của đất nước trên nhiều phương diện. Những công trình hạ tầng quy mô lớn được khởi công, những tuyến cao tốc, những dự án mang tính động lực quốc gia đồng loạt được bấm nút. Đặc biệt là công tác sắp xếp lại địa giới hành chính, với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc tinh gọn bộ máy giúp nâng cao hiệu lực quản lý, tạo ra không gian phát triển mới cho các địa phương và trên hết là mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Đây chính là bước chuẩn bị kỹ càng để đất nước tăng tốc bứt phá, thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra trong kỷ nguyên mới.

Trao đổi với Mekong ASEAN, các đại biểu Quốc hội đều bày tỏ kỳ vọng lớn với những mục tiêu chiến lược đã được Trung ương, Quốc hội, Chính phủ đề ra. Trong đó, đột phá về khoa học công nghệ và nhân lực được cho là những yếu tố then chốt để Việt Nam sớm về đích trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP HCM) cho biết, năm 2026 là khởi đầu cho kế hoạch tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 – 2030. Mục tiêu này có ý nghĩa lớn trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia thu nhập cao. “Việc đạt được tăng trưởng hai con số là hoàn toàn khả thi, vấn đề là triển khai các giải pháp như thế nào để đạt được sự tăng trưởng bền vững và tránh được các cú sốc từ bên ngoài,” ông nói.

Theo ông Ngân, để tăng trưởng cao bền vững, kinh tế Việt Nam buộc phải gia tăng sức cạnh tranh nội địa, hướng đến nền kinh tế tự lực tự cường. Ông nêu quan điểm: “Thời gian qua, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam có đóng góp không nhỏ từ nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Đó là yếu tố cần thiết, nhưng thời gian tới cần tăng cường hơn nữa vai trò của kinh tế tư nhân để phát triển bền vững”.

Vị đại biểu TP HCM chia sẻ thêm, hiện nay rất nhiều mặt hàng Việt Nam phải nhập từ nước ngoài trong khi hoàn toàn có thể tự sản xuất. Vì vậy, cần phải tạo ra hàng hóa chất lượng đáp ứng nhu cầu cho người Việt Nam. Cần gắn mỗi hoạt động, sản phẩm của doanh nghiệp với khái niệm “doanh nghiệp dân tộc” – ở đó mỗi doanh nghiệp đều nhận thức rõ về sứ mệnh của mình là thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và mang giá trị Việt Nam vươn ra thế giới.

Ông Trịnh Xuân An – Ủy viên thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) cũng kỳ vọng lớn vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên ông cho rằng, ổn định vĩ mô sẽ là nền tảng cho phát triển bền vững, ổn định xã hội, là điểm tựa niềm tin cho nhà đầu tư, người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

“Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, cũng phải giữ cho được ổn định vĩ mô. Để bảo đảm được mục tiêu này, Chính phủ cần phối hợp hài hòa chính sách tài khóa và tiền tệ, vừa kích thích tăng trưởng, vừa chủ động kiểm soát lạm phát và tỷ giá. Việc kiểm soát lạm phát cần đi vào thực chất, ổn định vĩ mô cần đi đôi với an sinh và công bằng xã hội, người lao động phải nhận được đồng lương xứng đáng để không phải vật lộn với đà tăng của giá hàng hóa và chi phí sinh hoạt,” ông nêu quan điểm.

Thứ hai, theo ông An, đầu tư công cần tiếp tục dẫn dắt đầu tư xã hội nhưng cần phải được tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả giải ngân thực chất, ưu tiên đầu tư trọng tâm, trọng điểm các dự án hạ tầng chiến lược, tạo mạch máu cho phát triển. Từ kinh nghiệm thực tiễn triển khai đầu tư giai đoạn vừa qua, ông đề xuất đổi mới phương thức triển khai đầu tư công, đầu tư theo nhóm và dựa trên kết quả đầu ra, thay vì cơ chế phân tán, chia nhỏ và giải ngân theo năm như hiện nay. Mặt khác, cần rà soát lại các chương trình mục tiêu quốc gia để bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, những chương trình mục tiêu quốc gia có cùng đối tượng, cùng mục đích thì tích hợp lại để bảo đảm hiệu quả của đầu tư.

Thứ ba, ĐBQH tỉnh Đồng Nai cho rằng cần tập trung phát triển mạnh các động lực tăng trưởng mới. Tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào mở rộng đầu tư và lao động như trước đây mà phải dựa vào đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Cần coi kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức là 3 trụ cột mới, mở đường cho một mô hình tăng trưởng bền vững. Cùng với đó, cần hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường tín chỉ carbon, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, khuyến khích đầu tư khu công nghệ sinh thái, đặc biệt là tại các trung tâm công nghiệp lớn.

Đồng quan điểm với PGS.TS Trần Hoàng Ngân, ông Trịnh Xuân An nhấn mạnh một nền kinh tế tăng trưởng bền vững phải có một nội lực mạnh. Vì vậy cần tiếp tục củng cố sức mạnh nội sinh, nâng cao năng suất và vai trò của doanh nghiệp Việt Nam. Nâng cao chất lượng và vai trò của hệ thống doanh nghiệp không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị, bởi doanh nghiệp mạnh thì quốc gia mới thịnh vượng. Cần chuyển tư duy từ quản lý doanh nghiệp sang phục vụ doanh nghiệp, từ cấp phép sang trao quyền và đồng hành với doanh nghiệp. Ông đề nghị triển khai các nghị quyết của Đảng, Quốc hội để hỗ trợ phát triển một cách quyết liệt, cụ thể, tránh độ trễ của chính sách.

Phó trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Huy Thái đồng ý rằng, đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là những chiến lược cần thực thi ngay để đất nước có bước nhảy vọt về kinh tế. Ông lưu ý đến yếu tố then chốt để thực hiện thành công các chiến lược ấy, là nguồn nhân lực. “Tôi rất kỳ vọng vào các chính sách nhận diện và trọng dụng người tài. Đây sẽ là yếu tố căn cơ để nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế,” ông Thái chia sẻ.

Theo ông Thái, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp đang dần vận hành trơn tru. Đây chính là thời điểm thích hợp để thiết lập lại cơ chế tuyển dụng, sử dụng, đánh giá… cán bộ, công chức nói chung, người tài nói riêng, nhất là những người trẻ tuổi. Vị đại biểu nhận định, không thể nhìn nhận “người tài” thuần túy là người có năng lực vượt trội trong một lĩnh vực chuyên môn cụ thể (tri thức, kĩ năng, khả năng sáng tạo, năng lực lãnh đạo, tư duy chiến lược…), mà còn bao hàm cả đạo đức và tinh thần phụng sự cộng đồng, xã hội. Đó phải là người linh hoạt ứng dụng, vận dụng, sử dụng tài năng của mình tạo ra giá trị cho cộng đồng, cho đất nước. Đồng thời góp phần tạo năng lượng tích cực trong cộng đồng, lan tỏa khí chất dân tộc, bằng chính phông văn hóa cá nhân của mình.

“Tài năng không chỉ đến từ giáo dục mà còn từ một nền văn hóa biết trân trọng cái hay, bảo vệ cái đúng, khích lệ cái mới. Một xã hội mà con người coi trọng danh vị hơn giá trị, chăm chút cho an toàn bản thân và lợi ích cá nhân hơn sáng tạo, dấn thân, cống hiến thì không phải môi trường mà người tài muốn gắn bó,” ông Thái nêu quan điểm.

Ngày 7/11/2025, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Kết luận số 205-KL/TW của Bộ Chính trị một số giải pháp đột phá trong tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đãi ngộ cán bộ. Điều này nhằm thu hút, trọng dụng những cán bộ tài năng, xuất sắc, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Hàng loạt cơ chế đặc biệt đã được đưa ra, như tuyển dụng đặc cách, ưu tiên quy hoạch chức danh lãnh đạo, được tạo môi trường làm việc để phát huy năng lực…

Trước đó, tháng 8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; nêu rõ mục tiêu xây dựng, đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Đến năm 2030 đạt kết quả bước đầu về nâng cao năng lực công nghệ, trí tuệ nhân tạo và năng lực tiếng Anh ở bậc phổ thông. Chỉ số giáo dục đóng góp vào chỉ số phát triển con người (HDI) đạt trên 0,8, trong đó chỉ số bất bình đẳng giáo dục giảm xuống dưới 10%.

Thể chế quan điểm của Trung ương, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thông qua các luật, nghị quyết quan trọng liên quan đến phát triển nguồn nhân lực. Đó là Luật Dân số, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), Luật Viên chức (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Nghị quyết của Quốc hội về những cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 – 2035.

Trong đó, Luật Viên chức (sửa đổi) đã đổi mới toàn diện việc tuyển dụng, quản lý và sử dụng viên chức theo vị trí việc làm. Luật có các quy định tạo cơ chế liên thông nguồn nhân lực giữa khu vực công và khu vực tư; thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực chất lượng cao để nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.

Đại biểu Nguyễn Huy Thái kỳ vọng những chính sách trọng dụng người tài sẽ đi vào thực chất, triển khai nhanh chóng từ Trung ương đến địa phương để chuẩn bị nền tảng cho đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

“Trước hết bắt đầu từ công tác tuyển dụng. Như sinh viên mới ra trường, dù ít kinh nghiệm nhưng có năng lực, hoài bão và tâm huyết. Các bạn trẻ đều mong được định hướng, được khuyến khích, bảo vệ trong hoạt động lao động, sáng tạo để cống hiến và khẳng định bản thân. Điều này đòi hỏi nền công vụ bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh, coi trọng đổi mới. Cùng với đó là cơ chế bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung,” đại biểu đoàn Cà Mau chia sẻ ý kiến.

Năm 2026 đánh dấu khởi đầu một giai đoạn phát triển mới, gắn với triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 2026-2030. Đây là năm rất quan trọng định hình mô hình phát triển và quỹ đạo tăng trưởng dài hạn của đất nước. Báo cáo Chính trị Đại hội XIV của Đảng đã nêu rõ mục tiêu trọng tâm là xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Ba đột phá tạo động lực nội sinh mới cho phát triển đất nước trong giai đoạn 2026 – 2030 cũng đã được Trung ương xác định, đó là hoàn thiện thể chế phát triển, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

Vận hội mới đang mở ra nhưng thời cơ chỉ trở thành hiện thực bằng nỗ lực và hành động. Bây giờ là lúc, mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp cùng cả nước chung tay hiện thực hóa những mục tiêu chiến lược, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh và thịnh vượng.