Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: ‘Mục tiêu kim ngạch Việt Nam

Bước vào năm 2026, quan hệ Việt Nam – Malaysia đứng trước những triển vọng hợp tác mới khi hai nước chuẩn bị triển khai Chương trình Hành động (POA) giai đoạn 2026 – 2030 trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Văn kiện này được kỳ vọng sẽ tạo xung lực mới cho hợp tác song phương, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại – đầu tư, chuỗi cung ứng, giao lưu nhân dân và kết nối ASEAN.

Trong không khí đầu năm mới Bính Ngọ, Mekong ASEAN đã có buổi trò chuyện với Ngài Đại sứ Malaysia tại Việt Nam, ông Dato’ Tan Yang Thai, nhằm làm rõ những trụ cột ưu tiên của POA mới, cũng như tầm nhìn và kỳ vọng của Malaysia đối với chặng đường hợp tác Việt Nam – Malaysia trong giai đoạn tới.

Mekong ASEAN: Quan hệ Việt Nam – Malaysia đã được xây dựng và vun đắp suốt hơn 50 năm qua và đạt được nhiều thành tựu đáng trong hợp tác song phương. Nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ đó, theo Đại sứ, đâu là dấu mốc quan trọng nhất, đặt nền tảng cho sự tin cậy chiến lược giữa hai nước ngày nay?

Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: Với cá nhân tôi, khi nhìn lại hơn 50 năm quan hệ Việt Nam – Malaysia, giai đoạn có ý nghĩa quyết định nhất chính là đầu những năm 1990 và đặc biệt là thời điểm Việt Nam gia nhập ASEAN vào năm 1995. Đây thực sự là bước ngoặt trong quan hệ song phương giữa hai nước.

Kể từ đầu thập niên 1990, thương mại song phương tăng trưởng mạnh mẽ, cùng với đó là làn sóng đầu tư đáng kể từ Malaysia vào Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp Malaysia đã đồng hành và phát triển cùng “câu chuyện kỳ diệu” của Việt Nam trong suốt hơn ba thập kỷ tăng trưởng kể từ công cuộc Đổi mới năm 1986.

Theo tôi, dấu mốc Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 là khoảnh khắc quan trọng. Từ đó, Việt Nam không chỉ phát triển vượt bậc mà còn xây dựng được mối quan hệ rất tốt với Malaysia và các nước ASEAN khác. ASEAN đã mang lại cho Việt Nam không gian phát triển rộng mở hơn, đồng thời góp phần tạo dựng môi trường ổn định cho khu vực và cho sự mở rộng của thị trường.

Mekong ASEAN: Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đã có cuộc điện đàm với Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim ngày 12/12, trong đó hai nhà lãnh đạo đánh giá cao đà phát triển tích cực của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Malaysia và nhất trí sớm thông qua Chương trình Hành động giai đoạn 2026 – 2030. Theo Đại sứ, đâu sẽ là những trụ cột và động lực ưu tiên trong hợp tác song phương trong 5 năm tới?

Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: Chương trình Hành động (POA) giai đoạn 2026–2030 là một văn kiện song phương hết sức quan trọng, đóng vai trò như “kim chỉ nam” cho quan hệ hai nước trong 5 năm tới. Chúng ta đã triển khai rất thành công POA giai đoạn 2020–2025, và văn kiện mới này sẽ tiếp nối đà phát triển đó.

Trong 5 năm qua, quan hệ hai nước đã được nâng cấp từ Đối tác Chiến lược lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2024, vì vậy POA mới càng có ý nghĩa đặc biệt. Theo tôi, trụ cột quan trọng hàng đầu vẫn là hợp tác thương mại và đầu tư. Trước đây, chúng ta đã đạt mục tiêu kim ngạch thương mại song phương 18 tỷ USD/năm. Với POA mới, hai bên đặt mục tiêu 20 tỷ USD và chúng tôi rất tin tưởng sẽ sớm đạt được con số này.

Bên cạnh đó, giao lưu nhân dân cũng là một lĩnh vực then chốt. Năm ngoái, ASEAN đã thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 tại Kuala Lumpur. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy giao lưu nhân dân sâu rộng hơn. Trong tương lai, người Malaysia và người Việt Nam không chỉ tự hào về quốc tịch của mình, mà còn ý thức rõ hơn về vai trò là công dân ASEAN. POA mới bao trùm tất cả những nội dung này, và tôi rất mong chờ một giai đoạn hợp tác mới đầy năng động.

Mekong ASEAN: Như ngài Đại sứ đã đề cập, một trong những mục tiêu lớn trong hợp tác kinh tế Việt Nam – Malaysia là sớm đạt kim ngạch thương mại song phương 20 tỷ USD theo hướng cân bằng và bền vững hơn. Đại sứ đánh giá như thế nào về thực trạng thương mại song phương hiện nay và đâu là chìa khóa để hai nước hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng này?

Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: Thương mại nội khối ASEAN đã mở rộng đáng kể trong những năm qua, tuy nhiên nếu so với thương mại của từng quốc gia ASEAN với các đối tác ngoài khối, quy mô vẫn còn khiêm tốn. Ví dụ, thương mại của Việt Nam với Trung Quốc hay với Mỹ hiện rất lớn.

Chính vì vậy, ASEAN ngày càng nhận thức rõ rằng chúng ta có thể tăng trưởng nhanh hơn nếu đẩy mạnh thương mại nội khối. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh trật tự quốc tế đang nhiều bất định. Việc tăng cường liên kết nội khối sẽ giúp ASEAN giảm phụ thuộc vào các thị trường bên ngoài, đồng thời tận dụng lợi thế của một khu vực hòa bình, năng động và có vai trò ngày càng quan trọng trong thương mại toàn cầu.

Đó cũng là lý do tôi tin rằng mục tiêu 20 tỷ USD chỉ là vấn đề thời gian và hoàn toàn có thể đạt được trước năm 2030, khi POA kết thúc. Hiện nay, quan hệ thương mại Việt Nam – Malaysia đang rất sôi động, đặc biệt trong chuỗi cung ứng điện tử và bán dẫn. Malaysia là một trong những quốc gia sản xuất chip bán dẫn lớn, trong khi Việt Nam là trung tâm sản xuất – lắp ráp, sử dụng lượng lớn linh kiện điện tử. Lĩnh vực này sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, Việt Nam thu hút ngày càng nhiều vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, kéo theo nhu cầu lớn về linh kiện và nguyên vật liệu từ các quốc gia, trong đó có Malaysia.

Ngoài công nghiệp, tôi cũng nhìn thấy tiềm năng rất lớn trong lĩnh vực nông nghiệp – thực phẩm. Việt Nam có thế mạnh về sản xuất lúa gạo, trái cây và nhiều nông sản khác. Malaysia là quốc gia Hồi giáo và có lợi thế trong ngành công nghiệp Halal, đồng thời có mạng lưới tiếp cận sâu rộng với thị trường Hồi giáo toàn cầu. Malaysia có thể hỗ trợ Việt Nam trong việc chế biến, đạt chuẩn Halal và đưa sản phẩm thực phẩm Việt Nam tiếp cận các thị trường như Indonesia, Pakistan, Ấn Độ và đặc biệt là Trung Đông.

Mekong ASEAN: Trong cuộc trao đổi với chúng tôi hồi cuối tháng 7/2025, Đại sứ từng chia sẻ rất tâm huyết về hợp tác du lịch giữa hai nước. Trong bối cảnh Việt Nam và Malaysia đang đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực này, Đại sứ nhìn nhận hai nước có thể bổ trợ thế mạnh cho nhau ra sao, và đâu là những sáng kiến cụ thể để du lịch trở thành động lực mạnh mẽ hơn cho giao lưu nhân dân và tăng trưởng kinh tế?

Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: Du lịch đang trở thành ngành kinh tế quan trọng đối với cả hai nước, không chỉ mang lại nguồn thu mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người dân. Theo tôi, yếu tố then chốt trong hợp tác du lịch chính là tăng cường kết nối, đặc biệt là kết nối hàng không.

Kể từ cuộc trao đổi trước của chúng ta, số chuyến bay giữa hai nước đã tăng đáng kể. Hiện nay đã có các chuyến bay thẳng đến Đà Nẵng với tần suất ít nhất ba chuyến mỗi ngày, cùng với các đường bay Kuala Lumpur – Hà Nội, Kuala Lumpur – TP HCM và các chuyến bay từ TP HCM đến nhiều thành phố của Malaysia như Penang hay Kota Kinabalu.

Khi kết nối được cải thiện, tiềm năng du lịch của hai nước là gần như không có giới hạn. Ban đầu, lượng khách du lịch song phương sẽ tiếp tục tăng, với ngày càng nhiều du khách Malaysia khám phá Việt Nam và ngược lại. Nhưng xa hơn, hai nước có thể cùng khai thác dòng khách quốc tế. Nhiều du khách đến Việt Nam từ những thị trường xa thường mong muốn kết hợp tham quan nhiều quốc gia trong khu vực. Với kết nối thuận lợi, họ có thể dễ dàng tiếp tục hành trình sang Malaysia, mang lại lợi ích cho cả hai bên.

Nhân đây, tôi cũng xin chia sẻ rằng năm 2026 là Năm Du lịch Malaysia (Visit Malaysia Year 2026), với mục tiêu đón khoảng 40 triệu lượt khách quốc tế. Đây là mục tiêu rất tham vọng, nhưng chúng tôi tin rằng với sự hợp tác của các nước ASEAN, đặc biệt là Việt Nam, mục tiêu này hoàn toàn khả thi. Chúng tôi rất mong được chào đón thêm nhiều du khách Việt Nam đến Malaysia.

Mekong ASEAN: Giao lưu văn hóa và giao lưu nhân dân luôn là một trụ cột quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Malaysia. Năm 2025, Đại sứ quán Malaysia đã tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, trong đó có Tuần lễ Văn hóa và Ẩm thực Malaysia tại Hà Nội. Bước sang năm 2026, Đại sứ quán có kế hoạch gì để tiếp tục thúc đẩy giao lưu văn hóa và nhân dân giữa hai nước?

Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: Năm 2026 càng có ý nghĩa đặc biệt khi gắn với Năm Du lịch Malaysia. Chúng tôi sẽ đẩy mạnh các hoạt động quảng bá tại nhiều địa phương của Việt Nam, không chỉ ở Hà Nội mà còn ở Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế và chắc chắn là TP HCM. Đại sứ quán cũng sẽ tiếp tục tham gia các hội chợ và sự kiện du lịch lớn của Việt Nam, dự kiến diễn ra vào khoảng tháng 4.

Bên cạnh ẩm thực và món ăn đường phố, chúng tôi sẽ chú trọng giới thiệu các điệu múa truyền thống, văn hóa bản địa và lối sống đặc trưng của Malaysia. Malaysia là một xã hội đa văn hóa, với cộng đồng người Mã Lai, người Hoa và người Ấn Độ cùng chung sống. Khi đến Malaysia, du khách có thể trải nghiệm “cả châu Á trong một quốc gia”. Tôi tin rằng điều này sẽ rất hấp dẫn đối với du khách Việt Nam và cũng là một hình thức giao lưu văn hóa hiệu quả trong ASEAN.

Ngoài ra, chúng tôi cũng mong muốn thu hút thêm sinh viên Việt Nam, đặc biệt là sinh viên đại học, sang Malaysia học tập. Đây là hình thức giao lưu thanh niên rất ý nghĩa. Việc học tập và sinh sống tại Malaysia sẽ giúp các bạn trẻ Việt Nam không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn có trải nghiệm thực tế về văn hóa, xã hội của một quốc gia ASEAN khác. Các bạn không nhất thiết phải đi xa sang phương Tây, bởi Malaysia hoàn toàn có thể mang lại một môi trường giáo dục và trải nghiệm sống phong phú, thiết thực.

Mekong ASEAN: Như Đại sứ đã chia sẻ, năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm rất đặc biệt đối với cả Việt Nam và Malaysia. Nhân dịp năm mới, Đại sứ muốn gửi gắm thông điệp gì tới người dân Việt Nam – những người đang ngày càng quan tâm tới việc tăng cường kết nối với Malaysia?

Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: Tôi xin chúc người dân Việt Nam một năm mới thịnh vượng. Năm Giáp Ngọ mang ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam, nhất là khi đất nước chuẩn bị bước vào giai đoạn mới với đội ngũ lãnh đạo mới sau Đại hội Đảng lần thứ XIV. Đây là một khởi đầu rất tốt đẹp và cát tường, bởi hình tượng con ngựa luôn gắn với sức sống, tốc độ và năng lượng.

Tôi chúc người dân Việt Nam có thêm năng lượng và thịnh vượng để tiếp tục hành trình phát triển kinh tế đầy ấn tượng mà Việt Nam đã và đang thể hiện với thế giới. Về phía Malaysia, chúng tôi mong muốn chào đón nhiều hơn nữa du khách Việt Nam, đồng thời giới thiệu văn hóa và ẩm thực Malaysia tới những người bạn Việt Nam. Visit Malaysia Year 2026!

Mekong ASEAN: Xin trân trọng cảm ơn ngài Đại sứ!